پژوهشكده تحقيقات اسلامى سپاه

42

پژوهشى در مقتلهاى فارسى ( فارسي )

6 . كشف المحجوب لارباب القلوب كشف المحجوب تأليف ابو الحسن على غزنوى هجويرى از عارفان بنام سدهء پنجم است كه بعدها عطّار نيشابورى در تذكرة الاولياء و جامى در نفحات الأنس از مطالب آن بهره گرفته‌اند . اين اثر ارزشمند از متون ماندگار كهن پارسى در مسائل عرفانى است و از ديرباز مورد عنايت اهل ذوق و تحقيق قرار داشته است به طورى كه در كشورهاى مختلف بارها به چاپ رسيده و به چند زبان خارجى ترجمه شده است . « 1 » در اين متن منثور كهن پارسى ، همان مطلبى را كه از رسالهء قشيريّهء عبد الكريم بن هوازن قشيرى نقل كرديم به صورت كامل‌ترى آمده است : از امير المؤمنين حسين بن على ( رض ) و كرّم وجهه پرسيدند از قول بوذر غفارى ( رض ) كى گفت : الفَقْرُ الىَّ احَبُّ مِنَ الغِنى وَ السُّقْم احَبُّ مِنَ الصِّحَّة . فقال : رَحِمَ اللّه اباذر ، امّا انَا اقول مَن اشرفَ على حُسنِ اختيار اللّه لَم يتَمَنَّ الّا مَا اختار اللّهُ لَهُ : درويشى به نزديك من از توانگرى ، و بيمارى دوستر از تندرستى . حسين ( رض ) گفت : رحمت خداى بر بوذر باد ! امّا هر كرا بر اختيار خداى اشراف افتد ، هيچ تمنّى نكند به جز آنكه حق تعالى وى را اختيار كرده باشد . « 2 » 7 . بيان الاديان بيان الاديان از آثار ابو المعالى محمّد حسين علوى است كه در سال 485 ه ق به زبان فارسى تأليف شده و ظاهراً قديم‌ترين اثرى است كه در موضوع ملل و نحل و آراء و ديانات به زبان فارسى نوشته شده است ، و امروزه فقط يك نسخهء ناقص از آن در كتابخانهء ملّى پاريس موجود است . در اين متن كهن منثور پارسى ، حادثهء شگرف غدير ، بازتاب نسبتاً در خورى پيدا كرده و از امام حسن و امام حسين ( ع ) نيز به مناسبت ياد شده است كه ما براى پرهيز از دامنه‌دار شدن رشتهء سخن ، متن عربى آن را حذف كرده‌ايم : . . . اين خبر از رسول - صلى اللَّه عليه و سلم - به چند طريق آمده است و ليكن برين گونه مرا سماع

--> ( 1 ) . فهرستوارهء كتابهاى فارسى به كوشش احمد منزوى ، ص 2245 تا 2247 . ( 2 ) . ص 220